Πανεπιστημιούπολη, ΤΚ 45500, Ιωάννινα
gramisar@uoi.gr
(+30) 2651007180
Πανεπιστημιούπολη, ΤΚ 45500, Ιωάννινα
gramisar@uoi.gr
(+30) 2651007180
Ο Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης επικεντρώνεται στην έρευνα και τη διδασκαλία της αρχαιολογίας από την πρώτη εμφάνιση του ανθρώπου στα 2,5 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα και τον υλικό πολιτισμό των τροφοσυλλεκτικών κοινωνιών, έως και το τέλος των μεταβυζαντινών χρόνων, καθώς και στην ιστορία της νεότερης τέχνης από την Αναγέννηση έως και σήμερα.
ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ · ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ · ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ · ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ · ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
Η διδασκαλία και έρευνα των μελών του Τομέα εστιάζουν στις θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας της Τέχνης, αλλά κυρίως στις σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις και στη διεπιστημονικότητα. Ο στόχος είναι η καλύτερη κατανόηση της ζωής των ανθρώπων και των κοινοτήτων τους στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο μέσω της μελέτης και τεκμηρίωσης των υλικών καταλοίπων.
Συγκεκριμένα, τα μαθήματα Προϊστορικής Αρχαιολογίας διερευνούν την εξέλιξη του ανθρώπου, το περιβάλλον – φυσικό και δομημένο –, τις κοινωνικές δομές, την παλαιοοικονομία, τη θρησκεία, τα έθιμα ταφής, την ιδεολογία, την τεχνολογία και την τέχνη από την απώτατη προϊστορία και την Εποχή του Λίθου έως το τέλος της Εποχής του Χαλκού (π. 1050 π.Χ.). Εξετάζεται επίσης η Αρχαιολογική Θεωρία και διδάσκεται η συμβολή των θετικών επιστημών στην αρχαιολογική πράξη.
Η Κλασική Αρχαιολογία εστιάζει στη μελέτη των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στην ηπειρωτική Ελλάδα, το Αιγαίο και την ευρύτερη Μεσόγειο από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και την 1η χιλιετία π.Χ. έως και το τέλος του Ελληνιστικού κόσμου, όπως προκύπτουν από τα κάθε είδους αρχαιολογικά ευρήματα. Μνημειακή τοπογραφία, αρχιτεκτονική, λίθινα, μετάλλινα, πήλινα και άλλα τέχνεργα, όπως και οι λατρευτικές πρακτικές και τα ταφικά έθιμα (συν)εξετάζονται στα προσφερόμενα μαθήματα.
Η Αρχαιολογία του Ρωμαϊκού κόσμου μελετά την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου, τη γλυπτική, τη ζωγραφική αλλά και άλλες μορφές τέχνης κατά τους αιώνες της ρωμαϊκής κυριαρχίας. Επίσης εξετάζει την πολιτική ιδεολογία όπως αυτή προβάλλεται μέσα από την τέχνη, ζητήματα οικονομίας της αρχαίας τέχνης, την ιδεολογία της κοινωνικής ελίτ, αλλά και ταφικές και λατρευτικές πρακτικές.
Η Βυζαντινή Αρχαιολογία μελετά τον χώρο, τη δόμηση, την κατοίκηση, τα κατάλοιπα της εγχρήματης οικονομίας και της σφραγιστικής, την οργάνωση των πόλεων, καθώς και την τέχνη της εποχής που συμβατικά εκτείνεται από το 330 έως και το 1453. Iδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική, αλλά και σε έργα μικροτεχνίας. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η ανάλυση των σχέσεων μεταξύ καλλιτεχνικής παραγωγής, αυτοκρατορικής εξουσίας και ορθόδοξης εκκλησίας, αλλά και ο αντίκτυπος της βυζαντινής πολιτιστικής παράδοσης στη μεσαιωνική δυτική τέχνη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι επαφές και η επιρροή της βυζαντινής καλλιτεχνικής παραγωγής στην Ανατολική Ευρώπη, την Ελλάδα και την ορθόδοξη Ρωσία μέχρι και μετά το 1453.
H Ιστορία της Τέχνης επικεντρώνεται στη μελέτη και τη διδασκαλία όλων των σημαντικών περιόδων της δυτικής τέχνης από την Αναγέννηση μέχρι τις μέρες μας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις κοινωνικές, πολιτικές και ιστορικές διαδράσεις των καλλιτεχνικών φαινομένων και θεσμών της νεωτερικής Ευρώπης και της Ελλάδας μέχρι και τη σύγχρονη εποχή, στη μοντέρνα πρόσληψη της αρχαιότητας και της τέχνης της, στη διαρκή επικαιρότητα και τη δύναμη των έργων τέχνης να διαμορφώνουν τις αντιλήψεις μας για την πραγματικότητα.
Οι διδακτικές συλλογές του Μουσείου Εκμαγείων του Τομέα Αρχαιολογίας παίζουν καίριο ρόλο στην εκπαίδευση των φοιτητών. Τα ακριβή αντίγραφα τεχνέργων της Εποχής του Χαλκού και γλυπτών της αρχαϊκής, κλασικής και ελληνιστικής εποχής από ελληνικά μουσεία και ένα γλυπτό από το Μουσείο του Λούβρου αποτελούν τη βάση για την άσκηση των φοιτητών στην αναγνώριση, περιγραφή, και μελέτη των μνημείων. Επιπλέον, το μεγάλο σύνολο πρωτότυπου αρχαιολογικού υλικού της Συλλογής που περιλαμβάνει δείγματα Παλαιολιθικής και Μεσολιθικής λιθοτεχνίας, αλλά και πολυάριθμα όστρακα αγγείων και ειδωλίων από τη Νεολιθική περίοδο και την Εποχή του Χαλκού, όπως και των ιστορικών χρόνων από την Εποχή του Σιδήρου έως και τους ύστερους ελληνιστικούς χρόνους, προσφέρεται για την εξοικείωση των φοιτητών μας με την ταξινόμηση, καταλογογράφηση, μελέτη και χρονολόγησή τους.
Στους φοιτητές δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής σε Πανεπιστημιακές ανασκαφές και σε ανασκαφές ή άλλα ερευνητικά προγράμματα που διευθύνουν τα μέλη του Τομέα στην ηπειρωτική και νησιωτική χώρα. Στο πλαίσιο δε του μαθήματος επιλογής «Ανασκαφική-Αρχαιολογία πεδίου στην Ήπειρο», οι τεταρτοετείς φοιτητές κατεύθυνσης Αρχαιολογίας εκπαιδεύονται στην ανασκαφική μεθοδολογία και έρευνα εντός της Πανεπιστημιούπολης, στον αρχαιολογικό χώρο του λόφου της Δουρούτης.
Οι στοχευμένες εκδρομές και τα επιτόπια μαθήματα σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Ελλάδας, αλλά και ποικίλες εκπαιδευτικές δράσεις, όπως προσκεκλημένες διαλέξεις, σεμινάρια, συμμετοχές σε συνέδρια και συμμετοχή των φοιτητών μας σε Προγράμματα Πρακτικής Άσκησης και εξάμηνα φοίτησης στο εξωτερικό με το Πρόγραμμα Erasmus+ συμπληρώνουν την εκπαιδευτική διαδικασία που εποπτεύει ο Τομέας.
Βλαχοπούλου Ελένη